مبانی مذهبی عدالت اجتماعی

بررسی «عدالت» در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای

به بهانه دیدار رهبر انقلاب با مسئولین قوه قضائیه نوشتار زیر، مقاله‌ای است از حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر احمد واعظی، عضو شورای عالی مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت که بررسی «عدالت» در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای پرداخته است: گرچه عدالت به عنوان یک مفهوم ارزشی هماره در طول تاریخ مورد توجه مصلحان اجتماعی و متفکران و مردمان محروم و مستضعف بوده است و از منزلت خاصی در نظام‌های اخلاقی و اجتماعی برخوردار بوده است، امّا کمتر به عنوان یک موضوع جدّی مورد پژوهش‌های عمیق و همه‌جانبه قرار گرفته است. تفکّر منظم و سازمان‌یافته درباره‌ی عدالت به دو بخش نظری و عملی ... مطالعه بیشتر

تبیین مفهوم عدالت بین‌الملل از منظر برون‌دینی

مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری اقدام به انتشار طرح‌های پژوهشی انجام‌گرفته طی سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۲ کرده است. پژوهش جامع طرح تدوین «نظام جایگزین بین‌الملل» ازجمله این پژوهش‌هاست. پژوهش «مفهوم عدالت بین‌الملل از منظر برون‌دینی» یکی از ۲۵ پروژه (اعم از پروژه‌های اجرایی، مطالعاتی و سیستمی) این پژوهش جامع است که در دو جلد انجام شد. جلد اول شامل فصول اول و دوم، به برجسته‌ترین رویدادهای عدالت‌طلبانه و برجسته‌ترین ایدئولوژی‌های انتقادی عدالت‌طلبانه می‌پردازد. جلد دوم شامل فصول سوم و چهارم، به برجسته‌ترین سیاستگذاران جریانات عدالت‌جو و قیاس عدالت با سایر مفاهیم و ارزش‌های موجود می‌پردازد. این پروژه از مجموعه «پروژه‌های تحقیقاتی» این طرح بوده که ذیل عنوان «عدالت» ... مطالعه بیشتر

تبیین مفهوم عدالت بین‌المللی از منظر درون‌دینی

مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری اقدام به انتشار طرح‌های پژوهشی انجام‌گرفته طی سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۲ کرده است. پژوهش جامع طرح تدوین «نظام جایگزین بین‌الملل» ازجمله این پژوهش‌هاست. پژوهش «عدالت بین‌المللی از منظر درون‌دینی» یکی از ۲۵ پروژه (اعم از پروژه‌های اجرایی، مطالعاتی و سیستمی) این پژوهش جامع است. این پروژه از مجموعه «پروژه‌های تحقیقاتی» این طرح بوده که ذیل عنوان «عدالت» به انجام رسیده است. عدالت به‌عنوان اصلی اساسی در نظام آفرینش همواره مطرح بوده است. در اهمیت این اصل همین بس که به‌عنوان یکی از اصول دین اسلام معرفی شده و یکی از شروط اساسی برای تشرف به دین اسلام ... مطالعه بیشتر

درآمدی بر مفهوم و شاخص‌های عدالت اقتصادی

مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری اقدام به انتشار طرح‌های پژوهشی انجام گرفته طی سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۲ کرده است. پژوهش «درآمدی بر مفهوم و شاخص‌های عدالت اقتصادی» نیز از جمله این پژوهش‌هاست. این پژوهش در شش فصل با عناوین زیر انجام شده است: فصل اول: کلیات فصل دوم: نظریات عدالت اقتصادی معاصر – آزادی‌گرایان – مطلوبیت‌گرایان – جامعه‌گرایان فصل سوم: مفهوم عدالت اقتصادی فصل چهارم: توازن یا عدم تفاوت فاحش طبقاتی فصل پنجم: شاخص‌های موجود فقر و توزیع درآمد فصل ششم : شاخص‌های عدالت اقتصادی بر اساس آموزه‌های اسلام طرح پژوهشی مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری(مرکز پژوهش کاربردی قدر)  تهیه‌کنندگان: سید محمد کاظم رجایی / سید مهدی معلمی سال انتشار: ۱۳۹۲ ... مطالعه بیشتر

شاخص‌سازی عدالت اقتصادی از دیدگاه اسلامی

این پژوهش به دنبال ارائه مفاهیم، مدل و تجزیه‌وتحلیل بر پایه عدالت استحقاقی است. با این پیش‌فرض که نظریه عدالت استحقاقی قابل تحقق است و پایه و مبنای اصلی نظریه عدالت در مبانی دینی را تشکیل می‌دهد. در اولین گام مفاهیم اساسی و اهم تعابیر و مبانی بکار رفته شده در عدالت اجتماعی و اقتصادی که توسط اندیشمندان مختلف مورد استفاده شده است مورد بررسی قرار می‌گیرد. – عدالت به منزله رعایت تناسب با طبیعت (در نظریه افلاطون) – عدالت اجتماعی به منزله ایجاد شایستگی‌ها و لیاقت (در عقاید ارسطو) – عدالت به‌مثابه رعایت تناسب و استحقاق‌ها در نظریه خواجه نصرالدین طوسی – عدالت اجتماعی به‌مثابه مساوات و برابری (به روایت مکتب رواقیون و مدرنیته) – عدالت به‌مثابه انصاف ... مطالعه بیشتر

برداشت مسلمانان از عدالت

مجید خدوری (متولد موصل عراق در سال ۱۹۰۹ – فوت ۲۰۰۷) استاد مطالعات خاورمیانه در دانشگاه جانز هاپکینز ایالات‌متحده آمریکا، پس از دریافت دیپلم در زادگاه خود برای ادامه تحصیل رهسپار دانشگاه آمریکایی بیروت شد. با دریافت دکترای حقوق بین‌الملل و علوم سیاسی در سال ۱۹۳۸ به عراق بازگشت و به مدت هشت سال در وزارت آموزش مشغول به کار گردید. در سال ۱۹۴۶ به‌عنوان عضو هیئت عراقی در نوشتن معاهده سازمان ملل مشارکت داشت. پس از این تجربه، به‌عنوان استاد در دانشگاه‌های ایندیانا و شیکاگو به فعالیت پرداخت و سپس در دانشگاه جانز هاپکینز موفق به تأسیس کرسی خاورمیانه ... مطالعه بیشتر

دولت اسلامی و نظام توزیع درآمد

عدالت اقتصادی مفهومی بسیار عام و بسیط دارد که نظریه‌پردازان و اندیشمندان هر یک به‌مقتضای فضای فکری خود به آن توجه کرده‌اند. دراین‌بین توزیع عادلانه و مناسب درآمد یکی از معیارهای ملموس و عینی برای عدالت اقتصادی است که غالب متفکرین این حوزه بر آن اتفاق‌نظر دارند. وظایف هر دولتی ریشه در اهداف و آرمان‌های مکتب فکری و جهان‌بینی‌ای دارد که دولت از آن برخاسته و اولویت‌ها و نحوه عملیاتی کردن سیاست‌ها نیز از اهداف و آرمان‌های آن مکتب سرچشمه می‌گیرند. اجرای عدالت گرچه، گامی بلند و عالی بوده که برای هر دولتی حائز اهمیت است، ولیکن در یک دولت ... مطالعه بیشتر

نگاهی تئولوژیک به عدالت اجتماعی

عدالت اجتماعی در اندیشه دینی از چنان جایگاه ویژه‌ای برخوردار است که هیچ امر دیگری با آن قابل‌مقایسه نیست. ازاین‌رو نگارنده در کتاب حاضر با نگاهی تئولوژیک، عدالت اجتماعی را بررسی و مباحثی از این قبیل را مطرح کرده است: عدالت و ارزش‌های اجتماعی، پیامبر عدالت، پیشوایان عدالت، عدالت اجتماعی و خدمات اجتماعی، عدالت اجتماعی و عدالت اقتصادی، آثار و نتایج عدالت اجتماعی، عدالت اجتماعی از منظر هابز و افلاطون، رابطه حقوق بشر و عدالت و عدالت در برابر فرزندان. عنوان کتاب: نگاهی تئولوژیک به عدالت اجتماعی نویسنده: عباس عسکری ناشر: بینش آزادگان سال انتشار: ۱۳۸۷ ... مطالعه بیشتر

عدالت اجتماعی

نویسنده در کتاب حاضر، ابتدا تعریفی از عدالت، انواع عدالت، استقرار عدالت و دیدگاه امام خمینی (ره) به دست می‌دهد و سپس سازوکارهای تحقق عدالت اجتماعی، سازوکارهای سیاسی، مشارکت سیاسی، سازوکارهای اقتصادی و فرهنگی و چارچوب مفهومی عدالت اجتماعی در سند چشم‌انداز ۲۰ ساله را تحلیل و بررسی می‌کند. عنوان کتاب: عدالت اجتماعی نویسنده: محمدمهدی کوشا ناشر: دفتر برنامه‌ریزی اجتماعی و مطالعات فرهنگی سال انتشار: ۱۳۸۸ ... مطالعه بیشتر

راهکارهای عدالت اجتماعی در نظام اسلامی

با همه اهمیت و فراوانی بحث عدالت، در تعیین و تعریف آن، اختلاف بسیاری وجود دارد؛ زیرا هرکس از زاویه‌ای خاص به این موضوع می‌نگرد. نگارنده در کتاب حاضر پس از بیان مفاهیم مربوط به عدالت، موضوع پیوند عدالت و شریعت و نسبت‌سنجی عدالت با مفاهیمی چون آزادی، قانون، حق و امنیت را مطرح می‌کند. سپس زمینه‌ها و عوامل اجرایی نشدن عدالت اجتماعی در سه حوزه فرهنگ، سیاست و اقتصاد را بررسی و در پایان راه‌کارهایی را برای افزایش توانمندی به‌منظور ایجاد عدالت در تمامی حوزه‌ها عرضه می‌کند. عنوان کتاب: راهکارهای عدالت اجتماعی در نظام اسلامی نویسنده: سید کاظم سیدباقری ... مطالعه بیشتر

جایگاه حقوقی عدالت اجتماعی در اسلام

مقدمه کتاب نگاهی است اجمالی به تاریخچه زندگی انسان و بیان فطرت جمع‌گرایی در انسان نیز توجه اسلام به اجتماع و عدالت اجتماعی و ارتباط آن با اجتماعی بودن انسان. در فصل اول تحت عنوان کلیات، عدالت اجتماعی تعریف شده و امکان تحقق آن بررسی می‌شود همچنین علت عدم توجه به عدالت در جوامع اسلامی تحلیل می‌گردد. در فصل دوم مبانی نظری عدالت اجتماعی و در فصل سوم مبانی عملی عدالت اجتماعی در اسلام “بعد اقتصادی ” بررسی و تبیین می‌شود. عنوان کتاب: جایگاه حقوقی عدالت اجتماعی در اسلام نویسنده: محمدباقر عامری‌نیا ناشر: نشر ندای مصلح سال انتشار: ۱۳۸۲ ... مطالعه بیشتر

جامعه دینی و عدالت اجتماعی

کتاب حاضر، تلاشی است در جهت شناسایی مضامین عدل و عدالت که در هفت فصل واژه‌شناسی عدالت، ابعاد حوزه‌های گوناگون عدالت، علی (ع)؛ کامل‌ترین الگوی عدالت، نظریات اندیشمندان در رابطه با عدالت، عدالت و راه‌کارهای عملی تحقق آن از منظر استاد شهید مرتضی مطهری، عدالت اجتماعی از دیدگاه امام خمینی (ره) و آثار و نتایج عدالت اجتماعی تنظیم شده است. عنوان کتاب: جامعه دینی و عدالت اجتماعی نویسنده: فاطمه طهماسب‌زاده ملکشاه و سیده رقیه سیدی جربندی ناشر: روجین مهر سال انتشار: ۱۳۸۹ ... مطالعه بیشتر

توسعه اقتصادی و عدالت اجتماعی

کتاب توسعه اقتصادی و عدالت اجتماعی در زمینه‌ها و موضوعات مختلف اقتصادی، دیدگاه‌های کلی امام خمینی (ره) را در اهداف و خط‌ مشی نظام اقتصادی کشور به بررسی گذاشته و بر اساس آن تذکراتی را که در بازسازی اقتصادی کشور مؤثر به نظرمی رسد، ضمن تبیین اهداف و خط‌ مشی‌های موردنظر در کل نظام اقتصادی و تبیین اهداف و خط‌ مشی‌های موردنظر در بخش‌های خاص اقتصاد جامعه ارائه می‌دهد. در اولین بخش این کتاب، توسعه اقتصادی و عدالت اجتماعی از دیدگاه امام خمینی (ره) مدنظر است و طی آن تأمین استقلال اقتصادی، عدالت اجتماعی از دیدگاه امام و کشاورزی و ... مطالعه بیشتر

تحقق عدالت اجتماعی (چالش‌ها، چاله‌ها و چاره‌ها)

در این کتاب مباحثی در باب عدالت اجتماعی از دیدگاه اسلام طی سیزده فصل فراهم آمده است. نگارنده با استناد به آیات قرآن کریم و روایات مختلف، ضمن به دست دادن تعریفی از عدالت اجتماعی و راه‌های تحقق آن، علل انحراف از عدالت و برخی ویژگی‌های مجریان عدالت را برشمرده است. علاوه بر آن، وی دیدگاه برخی علمای اسلامی و اندیشمندان غربی، نظیر افلاطون، ارسطو، هگل، گورویچ و ماکیاولی را آورده است. مبحث پایانی کتاب درباره آثار استقرار عدالت در جامعه و برنامه عملی تحقق عدالت اجتماعی است. عنوان کتاب: تحقق عدالت اجتماعی (چالش‌ها، چاله‌ها و چاره‌ها) نویسنده: سید محمدرضا ... مطالعه بیشتر

اهم دیدگاه‌های امام خمینی در مورد عدالت اجتماعی، توزیع ثروت‌ها و رفاه عمومی

تاکید بر لزوم برپایی عدالت و رفاه عمومی برای جامعه و به ویژه برای محرومان و مستضعفان یکی از مهم‌ترین محورهای سخنان امام خمینی در مورد وظایف اقتصادی دولت‌ها بوده است. در این چارچوب امام خمینی به مسائلی نظیر دریافت مالیات به صورت عادلانه، کوشش برای توزیع ثروت به صورت عادلانه، تعدیل ثروت، کاهش شکاف بین فقیر و غنی، اجرای عدالت اجتماعی بین اقوام و اقلیت‌ها، محرومیت‌زدایی از روستاها، کوشش برای رفاه طبقات محروم، سازندگی و محرومیت‌زدایی از روستاها و … توجه و تاکید ویژه داشته‌اند. گزارشی که در ادامه می‌خوانیم نقل قول‌های مستقیم از آثار و گفتارهای امام خمینی ... مطالعه بیشتر

عدالت اجتماعی، شاخص ها و لوازم تحقق آن از دیدگاه امام خمینی

مهسا میرحسینی مقدمه عدالت برای آدمی نه تنها نیازی مهم، بلکه خصلتی آرمانی، فطری و همیشگی بوده است. در نتیجه این امر همواره یکی از مهم ترین دغدغه های بشر و از جمله مفاهیم بنیادین و محوری همه فیلسوفان و اندیشمندان به ویژه در عرصه سیاست بوده است. تحقق عدالت و استقرار عدل خواست دائمی انسان در تمام فرهنگ ها و دوره های تاریخی بوده و هست و درحکم یکی از مطلوبیت های زندگی به شمار می آید. از این رو عدالت به مثابه اصلی اساسی نیازمند توجه نظری و بررسی پژوهشی مستمر است. به طور کلی آنچه موجب می ... مطالعه بیشتر

معرفی چند پژوهش: جایگاه عدالت در گفتمان و اندیشه امام خمینی (س)

عدالت موضوع پرتناوب و مهمی در سخنان و مواضع بنیانگذاری جمهوری اسلامی ایران بوده است. پژوهش‌های دانشگاهی زیادی به بررسی ابعاد مختلف عدالت در اندیشه امام خمینی پرداخته‌اند. در این یادداشت برخی از این پژوهش‌ها معرفی شده‌اند. *** گفتمان عدالت اجتماعی در اندیشه امام خمینی (س) پژوهشگر: فهیمه غفاری رشته، مقطع و محل تحصیل: برنامه ریزی رفاه اجتماعی، کارشناسی ارشد / ۱۳۹۰، تهران، دانشگاه علامه طباطبایی استاد راهنما و استاد مشاور: محمدتقی کرمی، جعفر هزارجریبی چکیده: در عرصه حیات فردی، سیاسی و اجتماعی انسان «عدالت» از جمله مسائل بنیادی است که همیشه و در همه جوامع مهمترین دغدغه انسان بوده ... مطالعه بیشتر

درآمدی بر قشربندی و نابرابری‌های اجتماعی از منظر نهج‌البلاغه

این اثر به ­عنوان متن درسی برای درس اندیشه اجتماعی در منابع اسلامی در مقطع کارشناسی ارشد رشته دانش اجتماعی مسلمین و نیز درس مطالعات اجتماعی نهج­ البلاغه بر اساس برنامه درسی مرکز آموزش تخصصی نهج­ البلاغه فراهم آمده است. نویسندگان این کتاب، پدیده قشربندی اجتماعی را از منظر نهج ­البلاغه که دربرگیرنده سخنان حضرت علی (ع) است، بررسی کرده و نگاه دینی به این پدیده اجتماعی را ارائه داده ­اند. عنوان کتاب: درآمدی بر قشربندی و نابرابری‌های اجتماعی از منظر نهج‌البلاغه نویسنده: حامد توانا و حفیظ ­الله فولادی ناشر: بنیاد ملی نهج البلاغه سال انتشار: ۱۳۹۹ درآمدی بر قشربندی ... مطالعه بیشتر

فقر، نابرابری درآمدی و مؤلفه‌های سرمایه انسانی از دیدگاه اسلام (مطالعه موردی: کشورهای اسلامی)

تأکید اسلام بر ضرورت علم‌آموزی، آموزش، تحصیل، درآمدزایی و مباحث مرتبط با سلامت و بهداشت بر کسی پوشیده نیست. این تأکیدات بیانگر توجه اسلام به مباحثی است که امروزه از آن با عنوان سرمایه انسانی یاد می‌شود؛ بنابراین لازم است که دولت‌های اسلامی تدابیری اتخاذ کنند تا به تقویت مؤلفه‌های سرمایه انسانی مانند آموزش و سلامت (در گروه‌های پایین درآمدی) انجامیده و از این راه به کاهش فقر و نابرابری کمک کند. نویسنده این اثر بر آن است تا بحث مؤلفه‌های توسعه انسانی را از جنبه نظری و کاربردی و تأثیری که بر پدیده فقر و نابرابری درآمدی در جامعه ... مطالعه بیشتر

جامعه‌شناسی قشرها و نابرابری اجتماعی از دیدگاه اسلام

در این کتاب، مسئله نابرابری، از جنبه‌های مختلف در دیدگاه اسلام تحلیل و بررسی شده است. نگارنده خاطرنشان می‌کند: “آنچه از دیدگاه جامعه‌شناسی اسلامی برداشت می‌شود این است که در نظام‌های اجتماعی، تفاوت‌های طبیعی و اجتماعی وجود دارد؛ تفاوت‌های طبیعی اجتناب‌ناپذیرند، ولی تفاوت‌های اجتماعی، اگر سبب تبعیض و استثمار و بهره‌کشی گروهی از گروهی دیگر نشوند، موردقبول هستند. در غیر این صورت، به‌گونه‌ای نابرابری می‌انجامد که نظام ظلم را به وجود می‌آورد. این نابرابری، سبب ایجاد طبقات برتر و فروتر می‌شود که ازنظر اسلام، مردود است. بایدها و نبایدهای اسلامی جامعه‌ای را پایه‌گذاری می‌کند که در آن تبعیض نیست و ... مطالعه بیشتر
خانهسوالاتتماسارتباط با ما