عدالت در نظام جمهوری اسلامی

مسئلۀ عدالت اجتماعی، رفع فقر و محرومیت و مقابله با تبعیض و شکاف طبقاتی، منطقه‌ای، قومی و مذهبی همواره مورد تاکید و پیگیری مسئولان ارشد نظام جمهوری اسلامی بوده است. از جمله در یکی از آخرین نمونه‌ها مقام معظم رهبری در نخستین دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیئت دولت سیزدهم یکی از محورهای اصلی توصیه‌ها به دولت جدید را «عدالت‌ورزی» عنوان کردند. مطابق دیدگاه ایشان، اساس همه ادیان و همچنین اساس حکومت اسلامی و جمهوری اسلامی بر اقامه‌ی عدل است. ایشان تاکید کردند: «به نظر من هر مصوّبه‌ای که شما تصویب می‌کنید، هر لایحه‌ای که در دولت تنظیم می‌کنید، هر بخشنامه‌ای که خود شما در دستگاهِ خودتان صادر می‌کنید، یک پیوست عدالت باید داشته باشد؛ باید مراقب باشید این روش، این کار، این دستور، ضربه‌ای به عدالت نزند، طبقات مظلوم را پایمال نکند؛ این مراقبت باید همیشه باشد؛ حالا یا با یک پیوست مکتوب یا بالاخره از لحاظ نوع تنظیم.»
*
در بخش جاری به گزارش دیدگاه مرحوم امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری در مورد ضرورت و ابعاد مختلف عدالت اجتماعی در اسلام و نظام جمهوری اسلامی پرداخته‌ایم و برخی از مهمترین پژوهش‌ها در این زمینه بازتاب یافته‌اند.

تحقق عدالت در بیانیه گام دوم انقلاب

بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی را می‌توان مانیفست انقلاب اسلامی در آستانه ورود به دهه پنجم انقلاب اسلامی دانست که نقشه راه انقلاب اسلامی به حساب می‌آید و تمسک به آن می‌تواند چراغ راه آینده کشور باشد. مخاطبان اصلی این بیانیه همانطور که با صراحت در آن اشاره شده جوانان ایران زمین‌اند که آینده روشن نظام اسلامی بدست آنان محقق گردیده و تداوم راه طی شده به سوی آرمان‌های بلند نظام جمهوری اسلامی توسط ایشان دنبال خواهد شد. در این بیانیه آمده است: «مدیران جوان، کارگزاران جوان، اندیشمندان جوان، فعّالان جوان، در همه‌ی میدانهای سیاسی و اقتصادی و فرهنگی و ... مطالعه بیشتر

رهبری و گفتمان عدالت

 مقدمه:  یکی از مفاهیم اساسی و بنیادین در اندیشه سیاسی عدالت است، که یکی از دغدغه های اصلی بشر بوده و انسان ها نیز همیشه به دنبال آن بوده اند. قریب به اتفاق اندیشمندان، درباره عدالت، مباحث مهمی را ارائه داده و خواهان اجرای آن، براساس نظرات و اندیشه های خود شده اند.  از نظر اسلام، برپایی عدالت اجتماعی در جامعه از اهمیت ویژه ای برخوردار است، که به همین دلیل قرآن کریم، عدالت اجتماعی را آرمان مشترک پیامبران معرفی نموده و می فرماید: »لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا معهم الکتاب و المیزان لیقوم الناس بالقسط«.(۲) هم چنین، قرآن ... مطالعه بیشتر

فهم جوهره اندیشه حضرت آیت الله خامنه‌ای در عرصه عدالت

منطق رجوع به اندیشه حضرت آیت الله خامنه ای درس آموزی از دیدگاه ها و مواجهه های یک متفکر اسلامی، مرجع دینی و حاکم اسلامی (اندیشه، فقه و حکومت) با موضوع عدالت است که منبعی گرانسنگ در فهم معنای عدالت و نیز جایگاه آن در مسیر انقلاب اسلامی است. جایگاه عدالت اجتماعی در نظام هستی، ضرورت اقامه آن در جمهوری اسلامی ایران، سه گانه «عدالت، عقلانیت و معنویت» به عنوان چارچوب مفهومی اقامه عدالت اجتماعی، چیستی عدالت اجتماعی و ارکان شش گانه آن و در نهایت واکاوی ابعاد عدالت پژوهی، ساختار کلی نظام فکری موضوعی حضرت آیت الله خامنه ای ... مطالعه بیشتر

عدالت و عدالت‌خواهی در اندیشه آیت‌الله العظمی خامنه‌ای

اثر جدید انتشارات انقلاب اسلامی با عنوان «کتابِ عدالت» مجموعه‌ای گردآوری شده از بیانات رهبر معظّم انقلاب اسلامی که نگاهی به جایگاه «عدالت و عدالت‌خواهی» در اندیشه‌ی معظّمٌ‌له دارد منتشر شد. این کتاب با رویکرد کاربردی تدوین شده و در آن سعی شده به مسائلِ عینی و سوال‌های مهم در حوزه‌ی بحث عدالت‌خواهی از منظر رهبر انقلاب اسلامی پاسخ داده شود. رهبر انقلاب طی سخنان خود در این کتاب به مسائلی مانند اهمیّت عدالت و عدالت‌خواهی، عرصه‌های تحقق عدالت، چگونگی عدالت‌خواهی و بایدها و نبایدهای آن اشاره دارد و در ادامه این کتاب در چهار گفتار اصلی به تبیین این ... مطالعه بیشتر

بررسی «عدالت» در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای

به بهانه دیدار رهبر انقلاب با مسئولین قوه قضائیه نوشتار زیر، مقاله‌ای است از حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر احمد واعظی، عضو شورای عالی مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت که بررسی «عدالت» در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای پرداخته است: گرچه عدالت به عنوان یک مفهوم ارزشی هماره در طول تاریخ مورد توجه مصلحان اجتماعی و متفکران و مردمان محروم و مستضعف بوده است و از منزلت خاصی در نظام‌های اخلاقی و اجتماعی برخوردار بوده است، امّا کمتر به عنوان یک موضوع جدّی مورد پژوهش‌های عمیق و همه‌جانبه قرار گرفته است. تفکّر منظم و سازمان‌یافته درباره‌ی عدالت به دو بخش نظری و عملی ... مطالعه بیشتر

اهم دیدگاه‌های امام خمینی در مورد عدالت اجتماعی، توزیع ثروت‌ها و رفاه عمومی

تاکید بر لزوم برپایی عدالت و رفاه عمومی برای جامعه و به ویژه برای محرومان و مستضعفان یکی از مهم‌ترین محورهای سخنان امام خمینی در مورد وظایف اقتصادی دولت‌ها بوده است. در این چارچوب امام خمینی به مسائلی نظیر دریافت مالیات به صورت عادلانه، کوشش برای توزیع ثروت به صورت عادلانه، تعدیل ثروت، کاهش شکاف بین فقیر و غنی، اجرای عدالت اجتماعی بین اقوام و اقلیت‌ها، محرومیت‌زدایی از روستاها، کوشش برای رفاه طبقات محروم، سازندگی و محرومیت‌زدایی از روستاها و … توجه و تاکید ویژه داشته‌اند. گزارشی که در ادامه می‌خوانیم نقل قول‌های مستقیم از آثار و گفتارهای امام خمینی ... مطالعه بیشتر

عدالت اجتماعی، شاخص ها و لوازم تحقق آن از دیدگاه امام خمینی

مهسا میرحسینی مقدمه عدالت برای آدمی نه تنها نیازی مهم، بلکه خصلتی آرمانی، فطری و همیشگی بوده است. در نتیجه این امر همواره یکی از مهم ترین دغدغه های بشر و از جمله مفاهیم بنیادین و محوری همه فیلسوفان و اندیشمندان به ویژه در عرصه سیاست بوده است. تحقق عدالت و استقرار عدل خواست دائمی انسان در تمام فرهنگ ها و دوره های تاریخی بوده و هست و درحکم یکی از مطلوبیت های زندگی به شمار می آید. از این رو عدالت به مثابه اصلی اساسی نیازمند توجه نظری و بررسی پژوهشی مستمر است. به طور کلی آنچه موجب می ... مطالعه بیشتر

معرفی چند پژوهش: جایگاه عدالت در گفتمان و اندیشه امام خمینی (س)

عدالت موضوع پرتناوب و مهمی در سخنان و مواضع بنیانگذاری جمهوری اسلامی ایران بوده است. پژوهش‌های دانشگاهی زیادی به بررسی ابعاد مختلف عدالت در اندیشه امام خمینی پرداخته‌اند. در این یادداشت برخی از این پژوهش‌ها معرفی شده‌اند. *** گفتمان عدالت اجتماعی در اندیشه امام خمینی (س) پژوهشگر: فهیمه غفاری رشته، مقطع و محل تحصیل: برنامه ریزی رفاه اجتماعی، کارشناسی ارشد / ۱۳۹۰، تهران، دانشگاه علامه طباطبایی استاد راهنما و استاد مشاور: محمدتقی کرمی، جعفر هزارجریبی چکیده: در عرصه حیات فردی، سیاسی و اجتماعی انسان «عدالت» از جمله مسائل بنیادی است که همیشه و در همه جوامع مهمترین دغدغه انسان بوده ... مطالعه بیشتر

توسعه و عدالت از دیدگاه حضرت امام خمینی

چکیده:  عدالت و توسعه دو مفهوم مهم و تحقق هر یک از آنها از آرمانهای بزرگ انسانی است. اندیشمندان مختلف برای این دو موضوع اهمیت ویژه ای قائل شده اند و در زمینه آنها مباحث گسترده ای را مطرح کرده اند. گاهی از اوقات این دو آرمان بزرگ در تعارض قرار می گیرند. در این زمینه نیز مسایل عمده ای وجود دارد، هنگام تعارض این دو، کدام باید مقدم داشته شود؟ در این زمینه نیز دیدگاههای مختلفی وجود دارد. حضرت امام خمینی (س) نیز در این زمینه نظراتی داشته اند. اما دیدگاههای آن حضرت در این زمینه به صورت منسجم و ... مطالعه بیشتر
خانهسوالاتتماسارتباط با ما